سود خالص یا زیان خالص


ترازنامه و گزارش سود و زیان چیست؟

گزارش صورت وضعیت مالی (ترازنامه) و سود و زیان دو نمونه از گزارشات اساسی در حسابداری به شمار می روند که در نرم افزار حسابداری حسابگر شرکت شایگان سیستم از مسیر گزارشات > گزارشات کلی شرکت قابل استفاده هستند. در ادامه به معرفی این دو گزارش پرداخته ایم.

صورت وضعیت مالی ( ترازنامه ) چیست؟

صورت وضعیت مالی (ترازنامه) گزارش مالی است که نشان دهنده دارایی ها، بدهی ها و حقوق صاحبان سهام شرکت در یک تاریخ مشخص است که معمولا این تاریخ، پایان سال مالی است. به حساب هایی که در صورت وضعیت مالی (ترازنامه) نوشته و گزارش شوند، حساب صورت وضعیت مالی (ترازنامه) گفته می شود که این حساب ها در پایان سال با مانده به سال مال بعدی منتقل می شود.

با استفاده از گزارش صورت وضعیت مالی (ترازنامه) صاحبان کسب و کار می توانند میزان دارایی و بدهی های مجموعه و مقدار سرمایه گذاری صاحبان سهام را مشاهده نمایند .

در صورت وضعیت مالی (ترازنامه) استاندارد در یک سمت دارایی ها و در سمت مقابل بدهی ها و حقوق صاحبان سرمایه قرار دارد.

دارایی ها به دو دسته دارایی های جاری و دارایی های غیر جاری تقسیم می شوند.

دارایی های جاری شامل موجودی نقد ، سرمایه گذاری های کوتاه مدت ، حساب ها و اسناد دریافتنی تجاری ، سایر حساب ها و اسناد دریافتنی تجاری ، موجودی مواد و کالا ، سفارشات و پیش پرداختها ، دارایی های جاری نگهداری شده برای فروش است.

دارایی های غیر جاری شامل دارایی های ثابت مشهود ، دارایی های نامشهود، سرمایه گذاری های بلند مدت و سایر دارایی های است .

در سمت دیگر این گزارش بدهی های جاری شامل حسابها و اسناد پرداختنی تجاری ، سایر حسابها و اسناد پرداختنی ، سفارشات و پیش دریافت ها ، ذخیره مالیات ، سود سهام پرداختنی و تسهیلات و اعتبارات مالی دریافتنی کوتاه مدت است و بدیهی های بلند مدت شامل حساب ها و اسناد پرداختنی بلند مدت ، سایر حسابها و اسناد پرداختنی بلند مدت، تسهیلات و اعتبارات مالی دریافتنی بلند مدت و ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان می باشد . حقوق صاحبان سرمایه شامل سرمایه و اندوخته ها می‌باشد .

نکته قابل توجه در گزارش صورت وضعیت مالی (ترازنامه) این است که در پایان سال مالی جمع ستون دارایی ها در سمت چپ این گزارش باید برابر با جمع ستون بدهی ها و حقوق صاحبان سرمایه در سمت راست این گزارش باشد. چنانچه جمع دارایی ها با جمع ستون بدهی ها و حقوق صاحبان سرمایه برابر نباشد باید سندهای ثبت شده از نظر تراز بودن بررسی و اصلاح شوند.

گزارش صورت وضعیت مالی (ترازنامه) به خودی خود نمی تواند اطلاعات خاصی از روند مالی یک مجموعه نمایش دهد و تفسیر آن نیازمند مقایسه سال مالی جاری با سال مالی قبل برای هر سازمان است. از همین رو در گزارش ترازنامه استاندارد، دوره مالی جاری و سال مالی قبل با هم نمایش داده می شود .

در ادامه نمونه ای از گزارش صورت وضعیت مالی (ترازنامه) در نرم افزار حسابداری حسابگر شرکت شایگان سیستم قرار داده شده است.

گزارش ترازنامه در نرم افزار حسابداری حسابگر

گزارش صورت وضعیت مالی (ترازنامه)

گزارش سود و زیان چیست؟

گزارش سود و زیان یکی دیگر از گزارشات مالی است که در آن سود و زیان سازمان در یک بازه زمانی خاص قابل مشاهده است. در جدول سود و زیان گزارشی از درآمدهای خالص و ناخالص، هزینه های مستقیم و سایر هزینه های سازمان مشاهده می شوند که در نهایت سود و زیان شرکت در بازه زمانی مشخص شده محاسبه می گردد. توجه داشته باشید سود خالص یا زیان خالص که حساب های ذکر شده فوق در پایان سال مالی بعد از بسته شدن با مانده صفر به سال مالی جدید انتقال می یابد.

حاشیه سود خالص و ناخالص در بورس و کاربرد آن ها

حاشیه سود خالص و ناخالص

بررسی حاشیه سود یا «Profit Marigin» یکی از مواردی است که تحلیل‌های بنیادین در بازارهای مالی بر پایه آن انجام می‌شود. اگرچه بررسی حاشیه سود برای خود عوامل شرکت ضروری است، اما تحلیل‌‌گران برای محاسبه سود سهام خود، این مفهوم را بسیار جدی‌تر به کار می‌برند. البته حاشیه سود، انواع مختلفی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان حاشیه سود خالص، ناخالص، عملیاتی، قبل از مالیات، پس از مالیات و …. را نام برد؛ اما در این مطلب صرفاً به بررسی حاشیه سود خالص و سود ناخالص شرکت‌ها می‌پردازیم تا به ماهیت اصلی این اصطلاحات پی ببریم. اگر شما هم یکی از سرمایه‌‌گذاران بازارهای مالی مانند بورس هستید، آشنایی با این مفاهیم می‌تواند در هر سطحی که هستید، عملکردتان را ارتقا دهد. پس تا انتهای این مقاله از دلفین وست همراه ما باشید.

حاشیه سود خالص چیست؟

حاشیه سود خالص یا «Net profit Margin» در پی محاسبه‌ی سود خالص شرکت‌ها بدست می‌آید. سود خالص یک واحد تولیدی یا خدماتی را می‌توان پس از کسر تمام هزینه‌ها، اعم از هزینه‌های تولید، هزینه‌های متفرقه و غیرمستقیم، حقوق و دستمزدها، مالیات و …. محاسبه کرد. این نوع از حاشیه سود با درصد بیان می‌شود و نشان دهنده‌ی سود اصلی حاصل از فعالیت شرکت‌ها است. برای مثال وقتی می‌شنویم که می‌گویند: «سود خالص فلان شرکت ۳۵ ٪ است»، یعنی از هر ۱۰۰۰ تومان فروش آن شرکت، ۳۵۰ تومان آن سود خالص به شمار می‌آید. به بیان ساده‌تر، از هر ۱۰۰ میلیون تومان فروش آن شرکت، ۳۵ میلیون تومان آن حاشیه سود خالص خواهد بود.

لازم به ذکر است که سود خالص شرکت‌ها همیشه مثبت نیست و می‌تواند به منفی هم برسد. اگر سود خالص یک شرکت منفی باشد، می‌توان آن را «زیان خالص» آن شرکت نیز در نظر گرفت. اگر مقدار سود مثبت باشد، در اصطلاح عمومی به سود خالص یا زیان خالص آن «درآمد خالص» نیز گفته می‌شود که سهامداران به آن «سود هر سهم» می‌گویند. هرچقدر مقدار سود خالص بیشتر باشد، سودآوری یک شرکت بالاتر بوده و سوددهی آن در بازارهای مالی نیز بیشتر است. بنابراین می‌توان روی سهام آن سرمایه‌گذاری کرد.

حاشیه سود ناخالص چیست؟

حاشیه سود ناخالص یا «Gross Profit Margin» به سود حاصل از فروش محصولات شرکت بدون در نظر گرفتن هزینه‌های تولید، عملیاتی، دستمزدی، مالیاتی و ….. گفته می‌شود. این نوع از سود را نیز با درصد بیان می‌کنند که نشان دهنده‌ی بازدهی بالا، مدیریت قدرتمند و توان استفاده از درآمد برای دیگر هزینه‌ها است.

اگر محصولی با قیمت نهایی ۲۰۰۰ تومان در بازار به فروش رسیده باشد و قیمت تمام‌شده‌ی آن برای شرکت، ۱۰۰۰ تومان باشد، پس می‌توان حاشیه سود ناخالص این محصول را ۱۰۰۰ تومان یا ۱۰۰ ٪ در نظر گرفت. همین‌طور اگر سود ناخالص یک شرکت برابر با ۵۰ ٪ باشد، به این معنی است که از هر ۱۰۰۰ تومان فروش آن شرکت، ۵۰۰ تومان سود بوده. البته این سود یک سود ناخالص است، چون دیگر هزینه‌های متفرقه‌ی دخیل در تولید و عرضه‌ی آن، محاسبه نشده است. پس می‌توان سود ناخالص را اختلاف فروش و بهای تمام شده‌ی یک محصول در نظر گرفت. بنابراین با فرمول زیر می‌توان آن را محاسبه کرد:

بهای تمام شده محصول قیمت فروش = سود ناخالص آن محصول

پس از بدست آوردن مقدار سود خالص، حاشیه آن، یعنی حاشیه سود ناخالص آن محصول را نیز با فرمول زیر محاسبه می‌کنند:

سود ناخالص محصول / فروش = حاشیه سود ناخالص

البته این فرمول‌ها می‌تواند برای کل فروش محصولات یک شرکت در نظر گرفته شود و تنها یک محصول خاص را دربر نگیرد. در این‌صورت باید برای محاسبه‌ی سود ناخالص، میانگین قیمت‌ها لحاظ شود، چراکه ممکن است سود ناخالص یک محصول ۳۰ درصد و سود ناخالص محصول دیگر ۶۰ درصد باشد.

هرچقدر هزینه‌ی تمام شده‌ی یک محصول پایین‌تر باشد یا با قیمت بالاتری به فروش برسد، حاشیه سود ناخالص آن محصول بالاتر خواهد بود. البته ارزانتر بودن بهای تمام شده و افزایش قیمت، باید در چهارچوبی باشد که به کیفیت محصول آسیب نزند، در غیر این‌صورت سود ناخالص بالای یک محصول پایدار نخواهد بود.

تفاوت سود خالص و سود ناخالص

تفاوت سود خالص و سود ناخالص در چیست؟

سود خالص و ناخالص در تحلیل‌های بنیادی بازارهای مالی مورد استفاده قرار می‌گیرند که هریک برای در نظر گرفتن بخشی از جریان فعالیت شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. سود خالص، همانطور که از نامش پیداست، تمام سود باقی مانده برای شرکت را با کسر تمام هزینه‌ها، در اختیار ما قرار می‌دهد؛ این در حالی است که مقدار سود ناخالص، تنها بیانگر سود فروش است و هزینه‌های اعمال شده در تولید یا توزیع آن محصول در نظر گرفته نمی‌شود.

محاسبه‌ی سود ناخالص، راحت‌تر و سریع‌تر از محاسبه‌ی سود خالص است؛ چون در نظر گرفتن تمام هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم شرکت و کسر آن از سود حاصله، امری است که نیاز به دقت و شناخت فراوان از محصولات، بازار و … دارد. بنابراین سود ناخالص شرکت‌ها، به مراتب بیشتر از سود خالص آن‌ها مورد تجزیه، تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد. البته در مواردی که تحلیل‌گران بنیادی نیاز به بررسی‌های دقیق‌تری داشته باشند، حساب کردن سود خالص شرکت‌ها در اولویت قرار می‌گیرد.

کاربرد حاشیه سود خالص و ناخالص در بورس چیست؟

کاربرد حاشیه سود خالص و ناخالص در بورس به نوع تحلیل‌ها بستگی دارد. اگر کسی از تحلیل تکنیکال برای پیش‌بینی‌های این بازار استفاده کند، نیازی به بررسی حاشیه سود خالص و ناخالص نخواهد داشت. این تنها تحلیل‌گران بنیادی هستند که از حاشیه سود خالص و ناخالص شرکت‌ها برای پیش‌بینی‌های خود بهره می‌گیرند.

لازم به ذکر است که بیشتر تحلیل‌گران بازارهای مالی، تحلیل‌گران تکنیکالیست هستند، چراکه تحلیل تکنیکال به نسبت تحلیل بنیادی سریع‌تر و راحت‌تر است، اما تحلیل بنیادی درصد خطای کمتری دارد و حرفه‌ای‌تر و کاربردی‌تر از تحلیل تکنیکال است.

نکات مهم حاشیه سود خالص و ناخالص

اگرچه محاسبه‌ی حاشیه سودها در بررسی‌های مالی کاربرد فراوانی دارد، اما چون بررسی این اصطلاحات، به زمان، انرژی و محاسبات دقیقی نیاز دارد، بهتر است قبل از هرگونه محاسبه حاشیه سود، نکات زیر را در نظر بگیرید:

کاربرد حاشیه سود خالص و ناخالص

بررسی شرکت ها با مدل کسب و کار یکسان

با توجه به اینکه شرکت‌های مختلف حاشیه‌های سود متفاوتی دارند، از بررسی حاشیه سودها باید در مقایسه شرکت‌هایی که دارای مدل کسب‌وکار یکسان هستند، استفاده شود. مقایسه حاشیه سود شرکت‌هایی که مدل‌های کاری متفاوتی دارند و در صنعت‌ متفاوتی فعالیت می‌کنند، بی‌نتیجه خواهد بود. (برخی از شرکت‌ها با توجه به نوع فعالیت و تولیدات خود ممکن است حاشیه سود بالا و فروش کم یا حاشیه سود پایین و فروش زیاد داشته باشد!)

استفاده از سایت کدال

برای محاسبه‌ی سود خالص شرکت‌ها، به صورت‌های مالی ۳، ۶ یا ۱۲ ماهه نیاز خواهد بود؛ این اطلاعات را می‌توان در سایت خود شرکت‌ها یا در سامانه‌ی کدال «ir» مشاهده کرد.

توجه به حاشیه سود پایین

اگرچه حاشیه سود پایین، همیشه نشان از ضعف یک شرکت است، اما در برخی از موارد، حاشیه سود می‌تواند دوره‌ای باشد یا بخاطر استراتژی خاصی صورت بگیرد. مثلاً ممکن است یک شرکت برای بدست گرفتن سهم بیشتری از بازار هدف، قیمت‌های فروش خود را کاهش داده باشد!

بررسی حاشیه سود در بازه زمانی مشخص

تحلیل‌گران با بررسی صورت‌های مالی و حاشیه سود شرکت‌ها در دوره‌های زمانی مشخص، به پیشرفت یا پس‌رفت شرکت‌ها و افزایش یا کاهش ارزش ذاتی سهام آن‌ها پی ببرند. بنابراین بهتر است بررسی حاشیه سود با دقت بالا و در یک دوره زمانی مشخص انجام شود.

حاشیه سود دروغین

ممکن است یک شرکت در صورت‌های مالی ارائه شده‌ی خود، حاشیه سود را کمتر یا بیشتر از حد معمول خود در نظر گرفته باشد. به همین خاطر علی‌رغم گزارشات موجود در سایت شرکت‌ها، سهم بازار، نحوه بازاریابی، تیم مدیریت و …. آن شرکت را نیز رصد کنید.

سخن پایانی

در این مطلب، تعریف، موارد لازم و کاربرد حاشیه سود خالص و ناخالص در بورس را مورد بررسی قرار دادیم. تمام کسانی که به تازگی قصد ورود به بورس را دارند یا می‌خواهند تحلیل بنیادی را فرا بگیرند، به بررسی این مفاهیم نیاز خواهند داشت. با توجه به دقت بالایی که محاسبه حاشیه سودها می‌طلبد، می‌توانید از آموزش‌‌های جامع تحلیل بنیادی کارشناسان دلفین‌وِست استفاده کنید.

سوالات متداول

حاشیه سود چیست؟ در تعریف کلی نسبت سود به فروش شرکت را حاشیه سود می‌گویند.

سود خالص چیست؟ به مجموعه درآمد باقی مانده بعد از کسر مالیات، هزینه‌های عملیاتی و سایر هزینه های مالی سود خالص گفته می‌شود.

برای یادگیری “انواع سود” مسیر زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان در چیست؟

ترازنامه و صورت سود و زیان (P&L) دو مورد از سه صورت مالی متداولی هستند که شرکت‌ها به طور مرتب منتشر می‌کنند. این گزارش‌ها، به طور مداوم در ارتباط با وضعیت مالی شرکت شفاف‌سازی می‌کنند. ترازنامه و صورت سود و زیان توسط طلبکاران، تحلیلگران بازار و سرمایه‌گذاران برای ارزیابی سلامت مالی و پتانسیل رشد یک شرکت به کار می‌روند. سومین صورت مالی که توسط شرکت‌ها منتشر می‌‎شود نیز جریان وجوه نقد نام دارد. در این مقاله به معرفی تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان می‌پردازیم.

ترازنامه چیست؟

ترازنامه فهرستی از دارایی، بدهی و سهام شرکت را در یک زمان خاص نشان می‌دهد. این گزارش مبنای محاسبه نرخ بازده و ارزیابی ساختار سرمایه شرکت است. در این صورت مالی، تصویر دقیقی از آنچه که شرکت در اختیار دارد، بدهی‌هایش و همچنین مبلغ سرمایه‌گذاری شده توسط سهامداران به دست می‌آید. ترازنامه، اموال و دارایی‌های شرکت را نشان می‌دهد و همچنین مشخص می‌کند که این اموال از چه منابعی تأمین می‌شوند. ممکن است این اموال از طریق وام، یا افزایش بدهی به دست آمده باشند، در هر صورت در ترازنامه به این مسئله اشاره می‌شود. ترازنامه به سرمایه‌گذاران و طلبکاران امکان می‌‎دهد تا از مدیریت شرکت و استفاده مؤثر آن از سرمایه‌های سرمایه‌گذاران اطمینان حاصل کنند. درست مانند سایر صورت‌های مالی، ترازنامه نیز برای تجزیه و تحلیل اقتصادی و محاسبه نسبت‌های مالی به کار می‌رود. در ادامه، چند نمونه از اطلاعات موجود در ترازنامه را بررسی کرده‌ایم.

دارایی‌ها

  • پول نقد یا معادل آن: دارایی شامل تمام اموال نقد شونده شرکت است که ممکن است شامل اسناد خزانه (T-bills)، گواهی‌های سپرده کوتاه‌مدت (CDs) و وجوه نقد باشد.
  • اوراق بهادار قابل فروش: این دسته شامل اوراق قرضه و سرمایه صاحبان سهام است.
  • مطالبات: به عنوان حساب‌های دریافتی نیز شناخته می‌شود و شامل پولی است که مشتریان باید به شرکت بپردازند.
  • فهرست اموال: این بخش کلیه کالاهای قابل فروش شرکت را دربرمی‌گیرد.

بدهی‌ها

  • وام‌ها: این بخش شامل بدهی‌های بلندمدت و وام‌های بانکی است.
  • مخارج کلی: مخارج کلی شامل مخارج مالی معمول مانند اجاره، مالیات و خدمات است.
  • حساب‌های پرداختنی: حساب‌های پرداختنی شامل دستمزدها و سود سهام سرمایه‌گذاران است.

حقوق صاحبان سهام

حقوق صاحبان سهام برابر است با کل دارایی‌های شرکت منهای کل بدهی‌های آن. این فاکتور یکی از متداول‌ترین معیارهای اقتصادی است که توسط تحلیلگران به منظور تعیین سلامت مالی یک شرکت به کار می‌رود. حقوق صاحبان سهام ارزش خالص یک شرکت را نشان می‌دهد. به بیان دیگر، حقوق صاحبان سهام مبلغی است که در صورت انحلال کلیه دارایی‌های شرکت و بازپرداخت کلیه بدهی‌ها، به سهامداران بازگردانده می‌شود. سود انباشته در زیر بخش حقوق صاحبان سرمایه گزارش می‌شود. این سود به درصدی از درآمد خالص شرکت اشاره دارد که به عنوان سود سهام بین سهامداران تقسیم نشده است. سود انباشته، توسط شرکت برای سرمایه‌گذاری مجدد در زمینه تخصصی خود یا پرداخت بدهی نگهداری می‌شود.

تفاوت تراز آزمایشی با ترازنامه

توجه به این نکته ضرورت دارد که تراز آزمایشی با ترازنامه متفاوت است. تراز آزمایشی یک گزارش داخلی است که در بخش حسابداری شرکت می‌ماند. درحالی که ترازنامه، صورت مالی است که بین سایر ادارات، سرمایه‌گذاران و طلبکاران توزیع می‌شود. تراز آزمایشی اطلاعات مالی را در سطح یک حساب ارائه می‌دهد؛ مانند حساب دفتر کل. درنهایت، از اطلاعات موجود در تراز آزمایشی برای تهیه صورت‌های مالی دوره‌ای استفاده می‌شود. درمقابل، ترازنامه چندین حساب را جمع می‌کند. تعداد دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سرمایه در یک زمان مشخص جمع شده و گزارش می‌شوند. ترازنامه شامل هزینه‌های ناخالص، درآمد معوق (درآمد محقق شده اما دریافت نشده) و ارزش موجودی مواد خام و کالا در پایان دوره مالی است. در حالی که تراز آزمایشی چنین اطلاعاتی ندارد. علاوه بر این، ترازنامه باید بر اساس استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی (IFRS) و اصول حسابداری پذیرفته شده، و فقط در یک فرمت استاندارد گزارش شود.

ترازنامه مالی

صورت سود و زیان (P&L)

صورت سود و زیان که اغلب با عنوان صورت درآمد نیز از آن یاد می‌شود، صورت مالی است که به طور خلاصه، درآمدها، هزینه‌ها و مخارج یک بازه زمانی تعریف شده را نشان می‌دهد. معمولاً این بازه زمانی یک سال مالی یا سه ماه است. از این اطلاعات می‌توان به توانایی یا عدم توانایی شرکت در تولید سود، افزایش درآمد و یا کاهش هزینه‌ها پی برد. از دیگر نام‌های صورت P&L می‌توان به «صورت سود و زیان»، «گزارش عملیاتی»، «صورت نتایج مالی» و «صورت درآمد و هزینه» اشاره کرد.

درآمد فروش و درآمد خالص

صورت P&L درآمد فروش و درآمد خالص یک شرکت را نشان می‌دهد. این کار با ورود درآمد به بخش درآمد فروش که اصطلاحاً خط اول نامیده می‌شود (به این دلیل که در اولین خط صورت‌ مالی آورده می‌شود) شروع می‌شود. سپس هزینه‌های انجام کار، از جمله هزینه تهیه کالاهای فروخته شده، هزینه‌های عملیاتی، هزینه‌های مالیاتی و سایر هزینه‌ها که گاهی با عنوان «مخارج فوق‌العاده» مطرح می‌شوند، از درآمد فروش کسر می‌شود. تفاوت بخشی که با عنوان درآمد خالص یا خط آخر شناخته می‌شود، این است که همه مخارج کسر شده و درآمد خالص را نشان می‌دهد. به این درآمد، سود یا دارایی نیز گفته می‌شود.

درک سود و زیان

صورت سود و زیان با مقایسه کل درآمدها با کل هزینه‎‌ها، سود و زیان محقق شده شرکت را در یک مدت زمان مشخص نشان می‌دهد. این صورت مالی می‌تواند توانایی شرکت را در افزایش سود و فروش، و کاهش هزینه‌ها با گذشت زمان نشان دهد. شرکت‌ها صورت سود و زیان خود را هر سال و در پایان سال مالی شرکت منتشر می‌کنند. البته گاهی نیز این گزارش به صورت سه ماهه ارائه می‌شود. حسابداران، تحلیلگران و سرمایه‌گذاران صورت سود و زیان را با دقت مطالعه می‌کنند و گردش مالی و قابلیت‌های تأمین بدهی شرکت را به دقت بررسی می‌کنند.

درآمدها و مخارج

از منظر حسابداری، درآمدها و هزینه‌ها در صورت وقوع در صورت سود و زیان درج می‌شوند نه زمانی که پول وارد شرکت شده یا از آن خارج شود. به ویژه اینکه یکی از جنبه‌های سودمند صورت سود و زیان آن است که از درآمد و هزینه‌‌های عملیاتی و غیرعملیاتی استفاده می‌کند، همان‌طور که توسط اداره درآمدهای داخلی (IRS) و اصول عمومی پذیرفته شده حسابداری (GAAP) تعریف شده است.

تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان

هرچند ترازنامه و صورت سود و زیان حاوی اطلاعات مالی یکسانی است (از جمله درآمدها، هزینه‌ها و سود)، با این حال تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان قابل توجه است. تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان اینجاست: ترازنامه، دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سرمایه را در یک نقطه خاص از زمان گزارش می‌دهد، در حالی که صورت سود و زیان خلاصه‌ای از درآمد، هزینه‌ها و مخارج شرکت را طی یک دوره زمانی خاص نشان می‌دهد.

هدف انتشار هر صورت مالی

هر سند با هدف خاصی تهیه می‌شود. برگه‌های ترازنامه به صورت گسترده‌ای منتشر می‌شوند. ترازنامه نشان می‌دهد شرکت چقدر دارایی دارد و چقدر به سرمایه‌گذارهای بلندمدت خود بدهکار است. برخلاف صورت سود و زیان ارزش کامل سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت یا بدهی‌ها در ترازنامه ظاهر می‌شوند. عنوان «ترازنامه» از روشی حاصل می‌شود که سرانجام سه حساب اصلی شرکت را تراز کرده و با هم برابر می‌کند. کلیه دارایی‌ها در یک بخش ذکر شده‌اند، جمع این مبلغ باید با جمع کلیه هزینه‌ها و حقوق صاحبان سرمایه برابر باشد. صورت سود و زیان به یک پرسش اساسی پاسخ می‌دهد: آیا شرکت سودآور است؟ درحالی که حسابداران از صورت مالی برای سنجش صحت معاملات، و سرمایه‌گذاران برای قضاوت درمورد سلامت مالی یک شرکت استفاده می‌کنند، شرکت می‌تواند برای اهداف تولیدی، صورت سود و زیان خود را مرور کند. نظارت دقیق بر صورت‌های مالی وقتی مؤثر است که درآمد خوب بوده و هزینه‌ها به درستی مدیریت شوند. برعکس این مسئله نیز صادق است. به عنوان مثال، یک شرکت ممکن است متوجه افزایش فروش، اما کاهش سود خود شود. درنتیجه به دنبال راه‌حل‌های جدید برای کاهش هزینه‌‌های خود باشد.

سود در مقابل ارزش کل

صورت سود و زیان درآمد خالص را نشان می‌دهد. ترازنامه نشان می‌دهد که شرکت چقدر ارزش دارد، یعنی ارزش کل آن چقدر است. گرچه هر دو تعریف کمی اغراق‌آمیز است، اما بیشتر سرمایه‌گذاران و بانک‌ها بر همین اساس صورت سود و زیان و ترازنامه شرکت‌ها را تفسیر می‌کنند. توجه به این نکته نیز ضرورت دارد که سرمایه‌گذاران نباید درآمد/ سود را با جریان نقدی اشتباه بگیرند. این احتمال وجود دارد که شرکتی بدون ایجاد جریان نقدی سودآوری کند یا بدون سود، جریان نقدی داشته باشد.

صورت‌های مالی چگونه محاسبه می‌شوند؟

یک جنبه دیگر از تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان روش محاسبه آن‌ها است. صورت سود و زیان حسابداران را ملزم می‌کند که کلیه درآمدهای شرکت را با هم، و هزینه‌ها را نیز با هم جمع کنند. مبلغ کل هزینه‌ها از کل درآمد کسر شده و نتیجه آن سود یا زیان است. ترازنامه چندین محاسبه متفاوت دارد که همه آن‌ها نمودهای مختلف یک فرمول کلی هستند: دارایی = بدهی + حقوق صاحبان سرمایه

کلام آخر

علی‌رغم تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان هر دو گزارش می‌توانند برای ارزیابی کارایی عملیاتی و جهت‌گیری یک شرکت به کار روند. به همین دلیل همه گزارش‌های مالی منتشر شده توسط سرمایه‌گذاران و مدیران شرکت بررسی می‌شوند. با وجود تفاوت بین ترازنامه و صورت سود و زیان در صنایع مختلف، وجود اختلافات اساسی در سندهای یک شرکت، به عنوان یک اخطار اساسی در نظر گرفته می‌شود. توانایی (یا ناتوانی) یک شرکت برای تولید درآمد مستمر در طول زمان، اصلی‌ترین محرک افزایش یا کاهش قیمت سهام و ارزیابی اوراق قرضه است. به همین دلیل همه سرمایه‌گذاران باید درمورد صورت‌های مالی شرکت مورد علاقه خود، از جمله صورت سود و زیان و ترازنامه کنجکاو باشند. پس از بررسی گزارش‌های هر شرکت، باید آن را با صورت‌های مالی منتشر شده توسط سایر شرکت‌های هم‌گروه مقایسه کرد تا معیارهای عملکرد را به دست آورد و هرگونه روند بالقوه بازار را درک کرد. پکیج تحلیل بنیادی بورس بین‌المللی آکادمی دکتر ژند شما را به طور کامل با صورت‌های مالی آشنا کرده و جزئیات تحلیل بین بازاری را به زبان ساده آموزش می‌دهد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و تهیه این بسته آموزشی اینجا کلیک کنید.

صورت سود و زیان چیست

صورت سود و زیان

صورت سود و زیان ، گزارشی است که نتیجه فعالیت های مالی واحد اقتصادی را طی یک دوره زمانی معین نشان می دهد این گزارش که خلاصه‌ای از درآمدها و هزینه هاست ، یکی از ابزارهای اصلی انتقال اطلاعات به استفاده کنندگان برون سازمانی است.صورت سود و زیان جزء صورت های مالی اساسی است .

در استانداردهای حسابداری ، اطلاعاتی در مورد نحوه ارائه صورتهای مالی مطرح شده است صورت سود و زیان باید به گونه‌ای تنظیم گردد که درآمدها و هزینه های یک واحد تجاری را به نحو مناسب نشان دهد ، صورت سود و زیان دارای بخش‌های مختلفی است که هر یک از اجزای آن باید به وضوح مشخص گردد این بخش ها شامل عنوان ، درآمدها ، هزینه‌ها، مالیات بر درآمد و سود ( زیان )خالص است.

از صورت سود و زیان برای ارائه گزارشات مالی شرکت در نرم افزار حسابداری و مالی طی یک دوره مالی استفاده می شود .در صورت سود و زیان فقط از درآمد ها و هزینه هایی که از فعالیت های عملیاتی و غیر عملیاتی، همچنین سود (زیان) خالص که در یک دوره مالی ارائه شده اند آورده می شود .

مراحل و نحوه تهیه صورت سود و زیان

قبل از اینکه برای تهیه این گزارش مالی اقدام کنیم ، باید نکات مهمی که به عنوان پیش نیاز کار هستند را رعایت کنیم .

یکی از آن پیش نیاز ها انتخاب دوره زمانی برای تهیه این صورت مالی است ، این نوع گزارش ها به سه صورت تهیه می شوند ، دوره زمانی سه ماهه ، شش ماهه و یا یک ساله . شرکت بر اساس نیاز واحد تجاری خود این بازه را انتخاب می کند ، برای این کار نیاز به یک فرم استاندارد هست که در نرم افزار حسابداری شرکتی آن را در دسترس خواهیم داشت .

و دومین مورد ، محاسبه میزان درآمد حاصل از فروش است در اصلی ترین روش محاسبه سود و زیان نیاز است تا درآمد های حاصل از فروش کالا یا ارائه خدمات محاسبه شود . این درآمد هم با توجه به همان بازه زمانی که انتخاب کرده اید ، محاسبه می شود.

در آخر تعیین قیمت تمام شده برای تولید کالا یا ارائه خدمات مرحله مد نظر ما می باشد ، ارائه کردن یک خدمت یا تولید مسلماً دارای بهای تمام شده می باشد ، که این بها در تولید کالا شامل هزینه مواد اولیه و در ارائه خدمات شامل دستمزد کارکنان و کارمندان است .

درآمد های یک واحد اقتصادی با توجه به نوع فعالیت آن به دو دسته زیر قابل تقسیم است :

الف) درآمدهای عملیاتی

ب) درآمد های غیرعملیاتی

مجموعه در آمدهایی هستند که از فعالیت های اصلی و مستمر واحد تجاری حاصل میگردند و موسسه برای دستیابی به این نوع از درآمد ها ایجاد شده است. درآمدهای عملیاتی شامل ، فروش کالا ، ارائه خدمات ، استفاده دیگران از دارایی های شرکت. اندازه گیری درآمد های عملیاتی : درآمد عملیاتی معمولاً بر اساس توافق طرفین معامله تعیین می شود . این درآمد به ارزش منصفانه مابه ازای دریافتی یا دریافتنی پس از کسر تخفیفات تجاری و توافقی ، اندازه گیری و ثبت می شود .

  • درآمد های غیر عملیاتی : درآمدی است که از فعالیت های اصلی موسسه نشات نمی گیرد و با آن ها ارتباطی ندارد و به عنوان درآمد غیر فرعی شناخته می شود .برای تشخیص درآمد های غیر عملیاتی از عملیاتی باید حوزه فعالیت اصلی موسسه را ملاک و مبنا قرار داد.
  • هزینه های موسسه به دو قسمت زیر قابل تقسیم هستند:

الف) هزینه های عملیاتی

ب)هزینه های غیرعملیاتی

هزینه های عملیاتی و غیر عملیاتی در صورت سود و زیان :

هزینه های عملیاتی عبارت است از هزینه هایی که با فعالیت های اصلی و مستمر واحد تجاری در ارتباط هستند ، اما هزینه های غیر عملیاتی ، مخارج غیرجاری هستند که با فعالیت های مستمر و جاری موسسه ارتباط ندارند. در حقیقت تمام هزینه هایی که به صورت مستقیم و دائم در ارائه خدمات ، فروش کالا یا تولید نقش دارند ، جزء هزینه های عملیاتی هستند و مابقی به عنوان هزینه های غیر عملیاتی محسوب می شوند.

سود و زیان

طبقه بندی هزینه های عملیاتی

هزینه های عملیاتی بر مبنای کارکرد هزینه ها به سه دسته طبقه بندی می شوند . ۱_ بهای تمام شده کالای فروش رفته و خدمات ارائه شده :شامل مجموعه مخارج مرتبط با تحصیل یا تولید کالاهایی که یک واحد اقتصادی به فروش می رساند را بهای تمام شده کالای فروش رفته می گویند . ۱_ بهای تمام شده کالای فروش رفته :مجموعه مخارجی که موسسه های خدماتی در ارتباط مستقیم با درآمد عملیاتی خود متحمل می شوند .۲_ بهای تمام شده خدمات ارائه شده: مجموعه مخارجی که موسسه های خدماتی در ارتباط مستقیم با درآمد عملیاتی خود متحمل می شوند.۲_ هزینه های توزیع و فروش : هزینه هایی که موسسه در ارتباط با توزیع ، فروش و تحویل کالا به مشتری ، متحمل می شود. ۳_ هزینه های عمومی و اداری: هزینه هایی که موسسه در ارتباط با اداره امور خود و انجام فعالیت های اداری متحمل شده و ارتباط مستقیمی با کسب درآمد ندارند.

  • در موسسات ، علاوه بر درآمد ها و هزینه های عملیاتی که ارتباط مستقیم با فعالیت های موسسه دارد و بخش عمده درآمد و هزینه های موسسه را شامل می شود ، امکان دارد درآمد ها و هزینه های عملیاتی دیگری نیز وجود داشته باشد که موسسه آنها را به عنوان ( سایر درآمدها و هزینه های عملیاتی ) در صورت سود و زیان ارائه می نماید.

چه اقلامی در صورت سود و زیان وجود دارد؟

امکان دارد درآمد ها و هزینه های هر شرکت با دیگری مثل هم نباشد ، زیرا عملیات مالی هر شرکت و یا کسب و کاری با هم فرق دارد . اما با این وجود مواردی هستند که اکثرا در صورت سود و زیان می باشند .

۱_ درآمد ، درآمد فروش : فرآیند کسب درآمد در اغلب شرکت ها یکسان است ، آنان با فروش محصولات و خدمات شان به درآمد می رسند . صورت سود و زیان با کسب درآمد در آغاز کار بوجود می آید ، برخی از کسب و کار ها یا شرکت ها بسته به نوع خدمتی که ارائه و یا کالایی که می فروشند ، درآمد شان متفاوت است .

۲_بهای تمام شده کالای فروش رفته : بعد از اتمام محاسبه و تکمیل درآمد ها ، هزینه های عملیاتی گزارش می شوند . این هزینه موارد مختلف را شامل می شوند از جمله : مواد مستقیم ، دستمزد مستقیم ، سربار کارخانه . این هزینه ها در زمان گزارش ، جزو اولین دسته از هزینه هایی هستند که ثبت می شوند.

۳_ سود ناخالص : سومین عنوانی که در گزارش نوشته و سپس ثبت می شود ، سود ناخالص است ، که از کسر بهای تمام شده کالای فروش رفته از درآمد فروش ، بدست می آید . در حسابداری ، سود ناخالص به تفاوت بین درآمد و هزینه های ساخت محصولات یا ارائه خدمات ، قبل از کسر کردن هزینه های مالیات ، حقوق ، گفته می شود .

۴_ هزینه های اداری و توزیع و فروش : سر تیتر بعدی که عدد آن از سود ناخالص کسر می شود و سود خالص قبل از مالیات بدست می آید ، هزینه های اداری و توزیع و فروش گفته می شود . هزینه های اداری شامل : حقوق ، اجاره ، حسابرسی ، تلفن و تلگراف ، نوشت افزار ، پست و متفرقه می باشند . این هزینه ها با تولید کالا یا ارائه خدمات مرتبط نیستند به همین علت در بهای تمام شده کالای فروش رفته قرار نمی گیرند .

۵_ سود عملیاتی : سود خالص قبل از کسر مالیات را به عبارتی سود عملیاتی می نامند ، زیرا هنوز مالیات و بهره از آن کسر نشده است . درآمد عملیاتی از کسر درآمد ها از هزینه های مستقیم و غیر مستقیم بدست می آید. این سود برای شرکت از اهمیت زیادی برخوردار است سود خالص یا زیان خالص چرا که بیانگر سود ناشی از عملیات منظم شرکت و کسب و کار است .

۶_ هزینه مالی : این حساب شامل هزینه کارمزد وام های دریافتی ، هزینه تمبر و سفته ، هزینه جرائم دیر کرد وام های اخذ شده و هزینه های متفرقه مالی است . در واقع هزینه ای است که موسسه به منظور وجوه نقد لازم ، متحمل می گردد. هزینه های مالی عبارت اند از هزینه هایی که به تامین مالی شرکت از طریق بدهی های مربوطه است ، که ارزیابی آن ها برای شرکت مفید می باشد .

۷_ هزینه استهلاک : هزینه استهلاک بیانگر این است که چه مقدار از ارزش دارایی موجود در یک بازه زمانی مشخص استفاده شده است . غیر نقدی بودن آن به دلیل مالیات است ، با کسر کردن هزینه استهلاک از سود خالص ، مالیات پرداختی شرکت را می توان کاهش داد . دارایی های ثابت و بلند مدت شرکت مانند ، ساختمان ، وسایل نقلیه ، ماشین آلات ، تجهیزات و … در طی گذر زمان دچار کاهش ارزش شده و هزینه استهلاک به آن ها تعلق می گیرد.

۸_ سود یا زیان خالص قبل از کسر مالیات : نتیجه فعالیت های عادی و مستمر واحد تجاری که از بخش درآمد ها و هزینه های عملیاتی و غیر عملیاتی تشکیل شده است به عنوان سود یا زیان خالص قبل از کسر مالیات به عنوان یک رقم مشخص در صورت سود و زیان گزارش می شود. این عنوان بعد از کسر کردن هزینه های مالی در گزارش ثبت می شود.

۹_ مالیات : قبل از محاسبه سود خالص ، باید مالیات محاسبه و کسر گردد ، معمولاً مالیات با توجه به قوانین شامل معافیت هایی است که هر ساله مبلغ معینی برای معافیت تعیین می شود .

۱۰_ سود خالص : سود خالص به عنوان نتیجه نهایی گزارش سود و زیان شناخته می شود ، حاصل کسر کلیه هزینه های موسسه از درآمد های آن پس از کسر مالیات بر درآمد است . این مبلغ می تواند به عنوان معیار سنجش عملکرد موسسه در یک دوره مالی باشد . در آخر زمانی که سود سهام پرداختنی را از آن کسر کنیم ، به حساب سود انباشته در ترازنامه منتقل می شود.

تهیه گزارش سود و زیان

  • : برای تهیه گزارش سود و زیان دو روش اعمال می شود . در روش تک مرحله ای : ابتدا کلیه درآمد ها و در ادامه آن کلیه هزینه ها آورده و ثبت می شود ، در آخر مابه الاتفاوت آن ها سود یا زیان قبل از کسر مالیات نمایش داده می شود . روش دوم ، دو مرحله ای نام دارد که ابتدا درآمد های عملیاتی و بعد از آن هزینه های عملیاتی آورده می شود ، در نهایت از مابه الاتفاوت این دو سود یا زیان ناویژه به دست می آید . در مرحله بعد درآمد های غیرعملیاتی و هزینه های غیر عملیاتی ثبت می شود که حاصل مابه الاتفاوت این مرحله و مرحله قبل ، به سود و زیان قبل از کسر مالیات می رسیم.

آیا تهیه صورت سود و زیان ضروری است؟

هدف از تشکیل یک بنگاه اقتصادی کسب درآمد است ، برای اینکه دریابیم آیا بنگاه اقتصادی به این هدف رسیده یا خیر ، نیاز است تا درآمد و هزینه را به طور مستمر مورد بررسی قرار دهیم . ارائه کردن گزارشات صورت وضعیت ، ماهانه ، سالانه و فصلی به مدیران و صاحبان سهام آن ها را از وضعیت بنگاه تجاری آگاه می کند .

همچنین سرمایه گذاران و تحلیل گران برای تجزیه و تحلیل فعالیت اقتصادی بنگاه ، نیاز به داشتن اطلاعات دقیق از نتیجه فعالیت های بنگاه های تجاری دارند که به وسیله ارائه صورت های مالی به طور منظم تحقق می یابد. از مهم ترین صورت های مالی ، صورت سود و زیان جامع است که نشان دهنده درآمد ها و هزینه های یک بنگاه در دوره مالی تعیین شده است .

صورت های مالی سود و زیان

انواع و اقسام سود در گزارش سود و زیان

صورت سود و زیان دارای سه نوع سود می باشد . ۱_سود ناخالص : سود ناخالص از کسر ارقام فروش کالا از بهای تمام شده کالا به دست می آید و از طریق فرمول زیر حل می شود .

( فروش کالا _ بهای تمام شده کالا = سود ناخالص )

۲_ سود عملیاتی : سود عملیاتی یا به عبارتی سود قبل از کسر مالیات ، از کسر کردن سود ناخالص از هزینه های اداری و توزیع و فروش و هزینه استهلاک و … به دست می آید . و از طریق فرمول زیر حل می شود .

( سود ناخالص _ هزینه های اداری و توزیع و فروش _ هزینه استهلاک = سود عملیاتی )

۳_ سود خالص : سود خالص ، از کسر کردن مالیات از درآمد های غیر عملیاتی به علاوه هزینه های غیر عملیاتی کسر از سود عملیاتی به دست می آید ‌. و از طریق فرمول زیر حل می شود .

( سود عملیاتی _ هزینه های غیر عملیاتی + درآمد های غیر عملیاتی _ مالیات = سود خالص )

  • قابل توجه ترین بخش صورت سود و زیان ، که نتیجه فعالیت یک شرکت یا کسب و کار را بیان می کند ، قسمت پایانی آن یعنی سود یا زیان ویژه است که با تامل و مطالعه بر روی آن می توان دریافت که حاصل فعالیت های شرکت سود آور بوده یا زیان آور .

ترازنامه و صورت سود و زیان چه تفاوتی با یکدیگر دارند ؟

تاریخ ترازنامه ، به عنوان صورتی که معرف وضعیت مالی واحد تجاری است ، بیانگر یک مقطع زمانی مشخص مانند ۲۹ اسفند ۱۳۹۹ می باشد . در حالی که صورت سود و زیان به گونه ای است که یک دوره زمانی مشخص ، مانند سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۳۹۹ را شامل می شود. تاریخ ترازنامه معرف پایان دوره گزارشگری مالی است.

  • نمونه هایی از سایر درآمدها و هزینه های عملیاتی عبارت است از :

الف ) سایر درآمد های عملیاتی : ۱_ سود حاصل از فروش ضایعات ۲_ اضافی انبار ۳_ اضافی صندوق .

ب ) سایر هزینه های عملیاتی : ۱_هزینه کاهش ارزش موجودی کالا ۲_ کسری انبار ۳_ کسری صندوق .

  • اطلاعات زیر باید در بخش عنوان به طور دقیق ارائه گردد:

الف) نام واحد گزارشگر و شکل حقوقی آن

ب) نام صورت مالی (صورت سود و زیان)

ج) تاریخ و دوره زمانی گزارشگری

د) واحد پول گزارشگری

ه) سطح گرد کردن (رند کردن) مبالغ مندرج در صورتهای مالی

  • محاسبه سود(زیان) عملیاتی در موسسه های خدماتی:

موسسه های خدماتی ، واحد هایی هستند که خدماتی به مشتریان ارائه می کنند و معمولاً در قبال ارائه خدمات ، منفعت به دست می آورند ، ارائه خدمات از عمده ترین منبع کسب درآمد در موسسه های خدماتی است برای محاسبه سود یا زیان عملیاتی در این موسسه ها ابتدا درآمد ارائه خدمات از بهای تمام شده خدمات ارائه شده کسر و سود ناخالص مشخص می شود ، سپس سود ناخالص از هزینه های عملیاتی کسر می گردد و سود (زیان) عملیاتی بدست می آید .

محاسبه سود (زیان) عملیاتی در موسسه های بازرگانی:

موسسه های بازرگانی ، واحد هایی هستند که به خرید و فروش مواد خام ، فراورده ها و کالاها اشتغال دارند ، این واحد ها معمولاً بدون تغییر شکل و محتوای کالاهای خریداری شده آنها را به فروش می رسانند . مراحل محاسبه سود (زیان ) عملیاتی در موسسه های بازرگانی : ۱_ فروش خالص یا در آمد حاصل از فروش ۲_ بهای تمام شده کالای فروش رفته ۳_سود (زیان) ناخالص ۴_ هزینه های عملیاتی ۵_ سود (زیان) خالص عملیاتی.

این مقاله از طرف شرکت نرم افزاری آرپا تهیه شده است و توضیحات کلی در مورد صورت سود زیان ارائه شده است.

انواع صورت های مالی شرکت ها - ترازنامه، سود و زیان و جریان وجوه نقد

بازار سرمایه، بازاری مناسب سرمایه‌گذاری می‌باشد که وجود شفافیت بالا همواره یکی از مزیت‌های این بازار به شمار می‌رود. این شفافیت به دو طریق محقق می‌گردد:
1- نظارت سازمان بورس اوراق بهادار بر معاملات و عملکرد شرکتهای پذیرفته شده در بورس
2- قوانین و دستورالعمل‌های لازم جهت ورود به بورس اوراق بهادار که شرکتها مستلزم به رعایت آن می‌باشند. یکی از این دستورالعمل‌ها، ارائه صورت‌ های مالی و حسابداری در پایان هر دوره مالی می‌باشد. این گزارشها در سایت کدال منتشر می‌گردند تا در دسترس عموم قرار گیرند. در ادامه شما را با انواع صورت های مالی آشنا می‌کنیم. از این طریق می‌توانید عملکرد شرکتها را بررسی نمایید.

تعریف صورت مالی

به گزارش‌هایی که شرکتها در پایان دوره‌های مالی منتشر می‌نمایند، صورت مالی گفته می‌شود. این گزارشات، وضعیت و گردش مالی، میزان دارایی و بدهی‌های شرکت را در بردارد که باید مطابق با اصول و استانداردهای حسابداری باشد. اطلاعات ثبت شده در این گزارشات، برگرفته از داده‌های مالی می‌باشد که توسط امور مالی هر شرکت ثبت و توسط موسسات حسابداری تنظیم می‌گردد. از آنجایی که صورتهای مالی بیانگر عملکرد و وضعیت دقیق شرکت می‌باشند از اهمیت بسیاری برخوردارند. تحلیلگران و صاحبان سهام هر شرکت با بررسی این صورتها، از ریسک سرمایه خود می‌کاهند؛ زیرا در صورت مشاهده عملکرد نامطلوب شرکت، سرمایه خود را خارج می‌نمایند.

دوره های مالی

شرکتها موظفند حداقل یکبار در سال، گزارشات مالی خود را در قالب صورت های مالی ارائه دهند. برخی از شرکتها در فواصل زمانی کوتاه‌تری اقدام به ارائه صورت مالی می‌نمایند. شرکتها می‌توانند در دوره‌های سه ماهه، شش ماهه و یا نه ماهه نیز گزارشات مالی خود را ارائه دهند.

انواع صورت های مالی

گزارشات مالی در انواع مختلفی تهیه می‌گردند که هریک بیانگر قسمت مشخصی از عملکرد شرکت می‌باشد. ترازنامه، گزارش سود و زیان (و سود و زیان جامع) شرکت و جریان وجوه نقد، انواع این صورتها می‌باشند. در ادامه به شرح هر یک می‌پردازیم.

1- ترازنامه (صورت مالی بیان کننده میزان بدهی و دارایی)

ترازنامه، نوعی صورت مالی است که حاوی اطلاعات مهمی از جمله دارایی شرکت می‌باشد. از این رو، می‌توان گفت که ترازنامه، مهم‌ترین صورت مالی شرکت است. اطلاعاتی از قبیل: میزان دارایی نقدی و غیرنقدی، میزان بدهی‌ها و میزان دارایی صاحبان سرمایه شرکت، همگی در ترازنامه ذکر می‌گردد. مجموع سرمایه و بدهی‌های هر شرکت، میزان دارایی را مشخص می‌نماید. به این فرمول، معادله حسابداری می‌گویند.
(دارایی = بدهی + سرمایه)

انواع دارایی شرکتها

هر شرکت، دارای مقداری سرمایه نقدی و غیرنقدی می‌باشد که در مجموع، سرمایه شرکت را تشکیل می‌دهند. سرمایه نقدی همان میزان وجه نقد موجود در حساب شرکت است. میزان بدهی افراد به شرکت که از طریق چک و … تسویه و در نهایت به حساب شرکت واریز می‌گردد نیز جزء دارایی نقدی محسوب می‌شود.
ملک، ساختمان، ماشین آلات و … از جمله دارایی‌های فیزیکی محسوب می‌گردند که به آنها سرمایه غیرنقدی می‌گویند.

فرم استاندارد ترازنامه

در ستون راست جدول ترازنامه، دارایی (ثابت و جاری) شرکت و در انتهای آن مجموع این دارایی‌ها ثبت می‌گردد. در ستون چپ ترازنامه، اطلاعات بدهی‌ها و حقوق صاحبان سرمایه شرکت و در انتها نیز مجموع این هزینه‌ها ثبت می‌گردد. با کسر این مقادیر از میزان دارایی شرکت، میزان سرمایه شرکت بدست می‌آید. تصویر زیر نمونه‌ای از ترازنامه می‌باشد.

2- صورت مالی سود و زیان

گزارش سود و زیان شرکت، نوعی صورت مالی است که نمایی از عملکرد شرکت را در اختیار مدیران و سهامداران قرار می‌دهد. در این نوع صورت مالی ، کلیه درآمد‌ها و هزینه‌های شرکت ثبت می‌گردد. این اطلاعات شامل درآمدهای عملیاتی شرکت، هزینه‌های تولید، مالیات، بهره وام‌های دریافتی و کلیه هزینه‌های پرداختی و غیره می‌باشد که همگی در یک ستون قرار می‌گیرند. این صورت در نهایت میزان سود خالص و سود ناخالص شرکت را مشخص می‌سازد که در تصمیم‌گیری ذینفعان شرکت بسیار موثر است. از این رو گزارش سود و زیان نام گرفته است.

تعاریف اصطلاحات پرکاربرد در صورت سود و زیان شرکت

هزینه‌های مستقیم: به هزینه های مرتبط با تولید کالا گفته می‌شود. به عنوان مثال، برای تهیه کاغذ، هزینه خرید چوب یکی از هزینه‌های مستقیم می‌باشد.

هزینه‌های غیرمستقیم: به هزینه‌هایی که مستقیماً به کالا مربوط نمی‌شوند اما در فرآیند ساخت کالا الزامی هستند گفته می‌شود. به عنوان مثال حقوق، کارکنان کارخانه تولید کاغذ و یا هزینه تعمیر و نگهداری استهلاک ماشین‌آلات، از این قبیل هزینه‌ها می‌باشند.

درآمد و هزینه عملیاتی: به درآمد حاصل از فعالیت اصلی شرکت، درآمد عملیاتی و به میزان هزینه‌های صورت گرفته بابت این مقدار درآمد، هزینه عملیاتی گفته می‌شود که اعم از هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم می‌باشد.

سود عملیاتی: به میزان درآمد شرکت پس از کسر هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم، درآمد عملیاتی گفته می‌شود. در واقع، می‌توان گفت به میزان درآمد پس از کسر هزینه ها به جز مالیات و بهره، سود عملیاتی می‌گویند.

(هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم - درآمد عملیاتی = سود عملیاتی)

سود ناخالص: به میزان درآمد شرکت (حاصل از فروش کالا و خدمات) پس از کسر هزینه‌های تولید، سود ناخالص گفته می‌شود. (هزینه‌های مربوط به تولید - درآمد شرکت = سود ناخالص)

سود خالص: به میزان درآمد شرکت پس از کسر کل هزینه‌های سازمان اعم از هزینه‌های تولید، مالیات، بهره وام و حقوق کارکنان، سود خالص گفته می‌شود.

تفاوت سود خالص و ناخالص

این دو مقدار در گزارش سود و زیان شرکت ذکر می‌گردند. از این رو، درک مفهوم و تفاوت این دو برای هر تحلیلگر الزامی است.

  • در سود ناخالص، تنها هزینه‌های مستقیم از درآمد کسر می‌گردد که نشانگر میزان کارآمدی شرکت در چرخه تولید می‌باشد؛ در حالی که در سود خالص کلیه هزینه‌ها (مستقیم و غیرمستقیم) از درآمد سازمان کسر می‌گردد. سود خالص، بیانگر میزان سودآوری شرکت است و ممکن است این عدد گاهی منفی شود که نشان دهنده زیان‌ده بودن شرکت می‌باشد.
  • هدف از محاسبه سود ناخالص، مشاهده تاثیر هزینه‌های تولید بر میزان سود شرکت می‌باشد. هدف از محاسبه سود خالص نیز مشاهده عملکرد کلی شرکت در یک دوره مالی خاص می‌باشد.
  • سود ناخالص نشان دهنده وضعیت سوددهی شرکت نیست؛ از این رو در تصمیمات آینده شرکت قابل اتکا نمی‌باشد. در حالی که در سود خالص، کلیه هزینه‌ها کسر شده و می‌توان در جهت پیشبرد و گسترش شرکت از آن بهره برد.

فرم استاندارد صورت سود و زیان

در نمونه بالا ابتدا میزان درآمد فروش (عملیاتی) ثبت شده است که با کسر میزان برگشت از فروش و تخفیفات، فروش خالص حاصل می‌شود. پس از کسر بهای تمام شده کالای فروش رفته از مقدار فروش خالص، میزان سود ناخالص بدست می‌آید. سپس با مشخص نمودن میزان هزینه‌های غیرمستقیم مانند هزینه‌های توزیع و فروش، اداری، عمومی و کسر از سود ناخالص، میزان سود یا زیان عملیاتی مشخص می‌گردد. در صورت مثبت (منفی) بودن، این مقدار سود (زیان) عملیاتی را نشان می‌دهد. در نهایت با کسر میزان هزینه‌های مالی و غیر عملیاتی مانند مالیات بر درآمد و سایر هزینه‌ها، سود یا زیان خالص بدست می‌آید. این مقدار نیز با توجه به مثبت و یا منفی بودن، نشان دهنده سود یا زیان خالص شرکت می‌باشد.

هرکدام از این پارامترها (سود ناخالص، سود عملیاتی ، سود خالص) نشانگر عملکرد‌های مختلف شرکت می‌باشند که افراد با مشاهده و تحلیل آنها می‌توانند نسبت به سرمایه‌گذاری و یا خروج سرمایه خود تصمیم‌گیری نمایند.

3- صورت مالی جریان وجوه نقد

صورت جریان وجوه نقد شرکت نیز یکی از صورت‌های مالی اساسی شرکت می‌باشد. اطلاعات ثبت شده در این صورت، در پنج قسمت مجزا قرار می‌گیرند که نشان می‌دهد که میزان وجه ورودی و خروجی شرکت چه میزان بوده و این مقادیر در چه محلی نهادینه شده است. به عنوان مثال، ممکن است سود خالص ثبت شده در گزارش سود و زیان، به صورت نقد در حساب شرکت موجود نباشد و این میزان در محلی سرمایه‌گذاری شده باشد. این گزارش، اطلاعاتی از این قبیل را در اختیار افراد قرار می‌دهد.

برداشتها از صورت جریان وجوه نقد

جریان نقدی مثبت، نشان دهنده افزایش ورود نقدینگی به شرکت می‌باشد. شرکتها می‌توانند این میزان را به تسویه بدهی، پرداخت به سهامداران و یا سرمایه‌گذاری در داخل و یا خارج از شرکت اختصاص دهند.
نقدشوندگی شرکتها بسیار با اهمیت است. ممکن است حتی شرکت‌های سودده با نقدشوندگی ضعیف به دلیل بلوکه بودن دارایی شرکت و یا سرمایه‌گذاری بیش از حد، متحمل شکست شوند. از این رو، وجود نقدینگی لازم به جهت تسویه بدهی‌های کوتاه مدت الزامی و حیاتی است.
مقدار بالای نقدینگی آزاد شرکتها نشان دهنده این است که شرکت تا چه حد می‌تواند برای گسترش شرکت هزینه کرده و به سهامداران پرداختی داشته باشد.

5 سرفصل در گزارش جریان وجوه نقد شرکت

صورت گردش وجوه از پنج قسمت مجزا تشکیل می‌شود. این قسمتها شامل فعالیتهای عملیاتی، سرمایه‌گذاری و تامین مالی در سه بخش مجزا و همچنین مالیات بر درآمد شرکت، بازده سرمایه‌گذاری‌ها و تامین مالی در دو بخش دیگر قرار می‌گیرند. در ادامه به شرح هر قسمت به ترتیب ذکر شده در گزارش مربوطه خواهیم پرداخت.

فعالیت های عملیاتی

بخشی از گزارش جریان وجوه نقد شرکت، به فعالیت‌های عملیاتی شرکت اختصاص دارد. میزان وجه حاصل شده از فعالیت‌های تجاری شرکت و نحوه مصرف این وجوه همراه با توضیحات مطرح گردیده است.

بازده سرمایه گذاری ها و تامین مالی

در این قسمت از صورت جریان وجوه نقد، میزان وجوه و سود پرداختی بابت تامین مالی و سود دریافتی از محل سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت و کوتاه مدت درج می‌گردد. این موارد میزان اثربخش بودن سرمایه‌گذاری‌های شرکت و همچنین چشم ا‌ندازی از آینده را در اختیار افراد قرار می‌دهد.

مالیات بر درآمد

هر شرکت با توجه به میزان درآمد خود، موظف به پرداخت مالیات می‌باشد. مبلغ واریزی بابت مالیات در قسمتی مجزا از صورت جریان وجوه شرکت ثبت می‌گردد. میزان مالیات پرداختی می‌تواند در تصمیم گیری ذینفعان موثر باشد. قرار گرفتن این بخش در قسمتی مجزا مطابق استانداردهای حسابداری ایران می‌باشد.

فعالیت های سرمایه گذاری

گزارش این قسمت، به میزان ورودی و خروجی وجه نقد از سرمایه‌گذاری‌های شرکت اشاره دارد. به عنوان نمونه، هرگونه خرید و فروش منابع سرمایه‌گذاری شرکت، مانند: ملک، کارخانه ، ابزار و . در این قسمت ثبت می‌گردد. جریان نقدی مثبت نشان دهنده عملکرد مثبت یک شرکت می‌باشد، اما لزوما تمامی شرکتها با جریان وجوه نقد منفی زیان‌ده نمی‌باشند. ممکن است شرکتی با میزان جریان وجوه نقد منفی، سرمایه‌گذاری بلند مدت هوشمندانه صورت داده باشد که در آینده منجر به عملکرد ویژه گردد. با بررسی این قسمت، می‌توان به این مهم پی برد.

فعالیت های تامین مالی

در قسمت فعالیت‌های تامین مالی، نحوه جذب نقدینگی مورد نیاز شرکت و همچنین بازپرداخت این وجه به سرمایه‌گذاران ثبت می‌گردد. به عنوان نمونه، با مشاهده این قسمت از گزارش جریان وجوه نقد، می‌توان متوجه شد شرکت در چه فواصلی، از کجا و چه مقدار سرمایه جذب می‌نماید. همچنین مواردی مانند: پرداخت سود نقدی، دریافت وام، فروش و یا انتشار اوراق بیشتر از فعالیت‌های تامین مالی محسوب می‌شوند.

4- صورت مالی سود و زیان جامع

صورت سود و زیان عادی، قادر به نمایش تمامی اطلاعات نمی‌باشد؛ از این رو، صورت سود و زیان جامع تهیه می‌گردد که شامل اطلاعات حقوق سرمایه‌گذاران است. برای تهیه این صورت نیاز به اطلاعات جدید نیست. از جمع‌آوری داده‌ها از ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد، می‌توان صورت سود و زیان جامع را تهیه نمود.

تعریف مفاهیم کاربردی در صورت سود و زیان جامع

درآمد تحقق نیافته: شرکتها در آغاز هر دوره، میزان درآمد، هزینه و سود خود تا پایان دوره مالی را تخمین می‌زنند. در پایان دوره، میزان سود، هزینه و فروش خالص در صورت سود و زیان ذکر می‌گردد. به تفاوت میزان پیش‌بینی شده برای این مقادیر با مقادیر واقعی آنها، میزان درآمد و سود تحقق نیافته گفته می‌شود که در صورت سود و زیان جامع ذکر می‌گردد. این میزان به دلیل تغییر ارزش دارایی‌ها و یا برخی بدهی‌ها صورت می‌گیرد.

سود تسعیر ارز: برخی از فعالیت‌های شرکت مانند معاملات خارجی، نیاز به تسعیر ارز دارد. (تسعیر= تبدیل ارز، بها تعیین کردن). این تبدیل ارز بر وضعیت مالی شرکت تاثیر می‌گذارد از این رو، در صورت سود و زیان جامع شرکت ذکر می‌گردد‌.

زیان تحقق نیافته: برخی از پروژه‌ها، سودآوری نداشته و تنها شرکت را متحمل هزینه اضافی می‌نمایند. با شناسایی و توقف اینگونه از پروژه‌ها، از هزینه اضافی و ضرر شرکت جلوگیری می شود؛ به این مقادیر، زیان تحقق نیافته گفته می‌شود که از به هدر رفتن سود شرکت جلوگیری می‌نماید.

تعدیلات سنواتی: به اشتباهات و تغییرات در رویه حسابداری، تعدیلات سنواتی گفته می‌شود. این مقادیر در صورت سود و زیان جامع آورده می‌شود. به طور نمونه شیوه حسابداری یک شرکت در سال 1399 تغییر کرده است؛ برای جلوگیری از ایجاد خطا حساب‌های قبلی تعدیل می‌گردند. گاهی ممکن است در ارقام اشتباهی صورت گیرد که این مورد نیز در قسمت تعدیلات ثبت می‌گردد. نکته قابل توجه این است که برای هر اصلاح وجود سند الزامیست.

نمونه استاندارد صورت سود و زیان جامع

سخن آخر

در بورس، معمولا حباب قیمتی وجود دارد که قیمت معامله شده در بازار با ارزش ذاتی سهام متفاوت است. تحلیلگران بنیادی سعی دارند از این حباب قیمتی اطلاع یافته و سود کسب نمایند؛ به طوری که سهم‌ها را با قیمتی کمتر از ارزش ذاتی خریداری کرده و با قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی به فروش برسانند. این امر با مطالعه و بررسی دقیق صورت های مالی شرکتها امکان‌پذیر است. در این صورتها اطلاعات مهمی نهفته است که با مشاهده و بررسی این اطلاعات می‌توان از آینده مالی و قیمت ذاتی سهام شرکت مطلع شد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.